iPhone ilk çıktığında, “Yakında iPorn olur.” diyenler vardı. iPod ilk renkli ve sinemaskop şekline büründüğü zaman da aynı sözler edilmişti, diğer fonksiyonlarını bir yana itip kulp arayanlar tarafından. Burası ilginç, çünkü o yorumlar hoş birer benzetme olarak değerlendirilebilecekken dile getirenler Apple alerjisi kronikleşmiş olduğu bilinen çevreler olunca, değerlendirmeleri o zamanlar kuşkuyla karşılandı.

ABD, Türkiye’nin bugünkü halinden bile çok daha muhafazakâr bir ülke. Ancak ülkemizde Almancaya daha yatkın bir kavram olarak bilinmesine rağmen, “Porno” tüm dünyadaki yaygınlığını yine ABD’ye borçlu; en güzel eserlerini(!) orada vermeye devam eden çok büyük bir endüstri bugün.

Halka açık çoğu şirket gibi Apple da herhangi bir ürününün bazı müşterilerinin tepkisini çekecek bir kavramla ilişkilendirilmesini istemediğinden günümüze değin net bir tavır içindeydi bu konuda. O kadar hassaslardı ki hatta, bir yazımızda da değindiğimiz gibi Vatsyayana’nın Kamasutra isimli -resimsiz- kitabına erişebiliyor diye bir e-kitap yazılımını bile App Store’a kabul etmemişlerdi. Daha sonra yazılımı App Store’a kabul edince hatalarını da sessiz sedasız kabul etmiş oldular.

Bu bize bir yayınevinin kitapları hakkında İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’nın açtığı soruşturmanın gerekçelerinden biri olarak gösterilen “Aileyle birlikte okunmaz” değerlendirmesini hatırlattı, “Kimler ailecek oturup kitap okuyor?” diye sorup konuyu dağıtmayalım; biz yine ABD’ye dönelim ama bir şartla: Sakın ola bu yazıyı maaile okumayın!!!

İki üst paragrafın ilk cümlesinde kullandığımız “günümüze değin” ifadesi dikkatinizi çekti mi bilmiyorum ama aslında değişen bir şey olduğu yönünde resmi bir açıklama olmamakla birlikte, Apple’ın yoğurt yiyişinde değişen bir şeyler olduğu seziliyor bugünlerde.

Aslında Soft Porno bile denmeyebilecek bazı içerikler bir süredir kendilerine kolayca yer bulabiliyorlar App Store’da. Kıstasları nedir bilmiyoruz; böylesi yazılımların tavırlarından bazı şeylerin kapalı kalması gerektiğini anlayabiliyoruz. Apple Store’a giren böylesi yazılımların “Topless”, “Nude”, “Explicit” ve pornografik içerik sunmayacaklarını taahhüt etmeleri gerektiğini biliyoruz sadece.

iTunes store ilk kurulduğundan beri, müzikler bile bir yaş “Rating”ine tabi tutuluyor. Çoğumuzun sinema filmlerinden bildiği “12 yaş ve üstü” vb. izleyici sınıflandırma ve sınırlandırmalarından bahsediyoruz. iPhone ve iPod touch’larda kullanılan yazılımlar da App Store’un kuruluşundan beri benzer türde sınıflandırmalara tabiydi, hâlâ tabiler sözde.

Şimdi iPhone OS 3.0′la birlikte iPhone ve iPod touch’lara sadece tercih edilen derecelendirmelere uyan yazılımların yüklenebilmesi için yeni ebeveyn kontrolleri ekleniyor. Ancak bu kontrollerin işleyebilmesi için yazılımların derecelendirilmesi gerekiyor öncelikle; derecelendirilmemiş bir yazılım söz konusu olduğunda iPhone filtrelemesi ne işe yarar ki?..

Bu sınıflandırmalar var diye Apple kurallarını daha da gevşetecek mi, henüz onu da bilmiyoruz ancak üzerinde 3.0 işletim sistemi yüklü bir iPhone’da istenmeyen içeriklerin engellenebiliyor olması, pornografik yazılımların da gün yüzü görmeye başlayacağını, yüz görümlüğü ücretini ödeyenlerin diledikleri şeye ulaşabileceklerini akla getirmiyor değil. Bunlar para basmaya devam da edebilirler yeni gelen abonelik sistemiyle.

Yukarıda bahsettiğimiz, saçma bir red gerekçesiyle ortaya çıkan “kazadan” sonra Apple, yazılım kabul ve derecelendirme sistemini, bunları değerlendirme kıstas ve hiyerarşisini değiştirmiş olabilir. Bunu ekran görüntülerini sunduğumuz bir yazılımın bilgilerinden anlıyoruz.

Japanese Sexy Girls vol.3 Kazusa Sato

Sarı üst mayolu ve şortlu bir modelin resmi geçidinden ibaret bir yazılım bu. Dikkatimizi çeken şey, henüz bir Rating notu almamış olması. Yani, yazılım App Store’a kabul edilmiş, dileyen satın alıp indirebiliyor ama henüz yaş denetiminden geçmemiş. Sınıflandırılmadığı sürece de iPhone ayarları ne derse desin herkes indirebiliyor. Demek ki artık yazılımın teknik uyumluluğuna bakan Reviewer’lar ve onların Supervisor’ları yetkisinde değil bu işlem. Başka birilerinin masasından geçmeyi bekliyor. Bu App Store için yeni bir yaklaşım.

Başka bir yazılım olan iGirl – She Obeys‘te 3D bir kadın figürü mevcut. Diğer yazılımlardan farklı olarak iPhone’u salladığınızda iGirl’ün (aslında onu meydana getiren “Curved Shape”lerin denmek isteniyor sanırım) nasıl reaksiyon verdiği izlenebilmekteymiş. iGirl’e Zoom yapabiliyor, kendisini evirip çevirebiliyor, farklı açılardan görebiliyormuşsunuz.

Sınıflandırmaya girmiş yazılımların iTunes ekranlarında normalde aşağıdaki gibi ifadeler bulunuyor:

Rated 9+ for the following:
Infrequent/Mild Mature/Suggestive Themes

Rated 12+ for the following:
Infrequent/Mild Sexual Content or Nudity

Bu yazılımlarda ise, “Not yet rated” (Henüz derecelendirilmedi) yazıyor. (Yazımız yayımlandıktan sonra Rating almış olabilirler.)

İlginç bir başka yazılımsa “Exotic Beach Girls- Sexy Asians, Hot Latinas, Gorgeous Africans, Cute Europeans and Americans, and of course amazing ethnic mixed babes showing their beautiful bikini bodies around California’s famous beaches!”

Evet! Yazılımın ismi -tamı tamına- böyle. İsminin ve böyle bir şeyin App Store’da bulunmasının haricinde başka ilginçliği yok zaten.

Bir kandırmaca olduğu çok açık. Kim kimi kandırıyor bilmiyoruz ama bu arada birileri de bundan para kazanıyor. Sözümüz kandırılanlara değil, onlar böylesi şeylere ödedikleri para kadarını kaybediyorlar zaten, ancak böylesi aptallıklara çanak tutanlar için aynı şeyi söylemek zor.

iPhone’lar, iPod’lar kişisel cihazlar. Bir diş fırçasından farkı yok bu anlamda. Böylesi yazılımların kimin ne işine yarayacağı kimseyi ilgilendirmeyebilir denilip geçilebilir bu durumda; porno sektörü ve kişisel girişimciler(!) haricinde.

Safari’sinden her türlü içeriğe ulaşılabilen bir cihaz ortada dururken App Store’a kabul edilecek yazılımların ahlâk bekçiliğini yapmak Apple’a düşmez denilebilir belki ama unutulmamalı ki, yazımızın başında belirttiğimiz gibi Apple halka açık bir şirket; ben Apple’ın hatırı sayılır bir ortağı olsaydım, iPhone’da porno yazılımlar çalışmasına değil ama Apple’ın bu yazılımların kazancından kestiği komisyonla milyar dolarlarına milyar dolarlar eklemesine karşı çıkardım. Hayır, bu bir tezat değil. Kimileri para hırsı uğruna unutmuş olabilir ama buna “sağduyu” deniyor. Burada anahtar kelime “sömürü”; sömürünün her türlüsü.

Şu anda “iPorn” ifadesi kulağa aşırıymış gibi gelebilir ancak hazırolda bekleyen ve bu serbestiye kavuştukları anda gereğini(!) yerine getirebilecek, App Store’u domine edebilecek büyüklükte bir et pazarı sanatlarını icra edebilmek için gün sayıyor; bunu yaparken Apple kapıyı ilk araladığı anda da kapanmasın diye ayaklarını içeriye sokmuş durumdalar.

App Store’da bu gibi yazılımlar şimdilik “Eğlence” kategorisinde yer alıyorlar. Hadisenin kapsamı genişlediğinde yeni bir kategori açarlar mı bilemeyiz ama belki “Mektep”ten çağrışımla Eğlence yerine Eğitim kategorisi önerilebilir. Apple’ın böylesi “Submission”larla baş edebilmesi için App Store ekibine kalabalık bir “Porno” grubu eklemesi gerekeceğine kuşku yok. Olur mu, olur; Apple sektörde ilkleriyle ünlü bir şirket ne de olsa.

iPhone ve iPod touch’lar oldukları gibi mi kalacaklar, yoksa zamanla iPorn’a mı dönüşecekler bunu hep birlikte göreceğiz.