Bir platforma yönelik tasarım yapılırken o platforma uygun bir iş çıkarmak esas olmalıdır. Örneğin, aynı içerikteki bir gazete ilanı ile dergi ilanı birbirinden farklı tasarlanır/ tasarlanmalıdır. Aynı mesajı taşıyan bir Billboard’da bu farklılık daha belirgindir. Bunlardan herhangi birisini hiç değiştirmeden, olduğu gibi bir internet sayfasına taşıyamazsınız.

37signals web sitesindeki bir yazıda da belirtildiği gibi, iPhone için bir program yapıyorsanız bunu hem bir web tasarımı hem de bir baskı tasarımı gibi düşünmelisiniz. Hoş onlar iPhone’a web programı yapmaktan bahsediyorlar ama temel tezleri bizim anlatacağımızdan farklı değil.

Yani, başarılı bir iPhone programı için bir programcı ne kadar gerekliyse, tercihen ekran görselleri konusunda deneyimli bir grafiker ya da bir çift grafiker gözü de o denli gerekli. Her iki bilgi ve yeteneği tek bünyeye sığdırabilmişler de yok değil elbette. Ama bu bizce bir takım işi. Bir elin nesi var, çok elin sesi var

“Grafik Tasarım” ya da daha geniş anlamda “Tasarım”, kendine pek çok alana uyarlanabilme şansı bulsa da, herhalde bunu en çok Apple ürünlerinden ve iPhone’un kendisinden ve eko sisteminden bahsederken yapmak lazım. Apple ürünleri form ve estetiğin oldukça başarılı bir şekilde harmanlandığı endüstriyel tasarım örnekleridir ve tasarımcıları da kendi alanlarında dünya çapında kabul gören ödüllü tasarım gurularıdır.

iPhone için program tasarlayanların faydalanabilecekleri rehberler mevcut, uyulması gereken kurallar açık. Ne var ki App Store’a kendi kuralları çerçevesinde kalan yazılımları kabul etmesi beklenen Apple’ın bile bunları gözetmeye yetişemediği de ortada. Bire bir birbirinden kopya edilmiş yazılımlar var. Bu durumda herkes kendi yaptığından sorumlu ve “Altına Hücum”dan ancak başarımları ölçüsünde faydalanabilirler.

iFonfan olarak şimdiye değin Türkiye’ye yönelik hazırlanmış hiçbir iPhone uygulamasını tasarım açısından eleştirmedik; emekleme dönemidir, gelişecektir deyip bekledik. Ancak artık zamanı geçiyor. Hem daha önce taşıdığımız kaygının dolanım süresi bitti, hem de bunu taşıyacak cesamet ve olgunlukta olduğunu bildiğimiz bir yazılımdan bahsetme fırsatını bulduğumuzu düşünüyoruz.

Bu yazılımı “hırpalamak” gibi bir niyetimiz ve haddimiz olmadığını peşinen belirtelim; emeğe olan saygı açısından en önce. Asıl amacımız, bir örnekten yola çıkarak kolayca giderilebilecek bazı hatalarla ilgili çözüm önerilerimizi paylaşmak ve kabul görebildiği ölçüde, “yapıcı eleştiri” denen kurumu işletmek.

Geçtiğimiz günlerde Hürriyet gazetesinin internet sitesini bir iPhone uygulaması şeklinde yayımladığına şahit olduk; evet, iHürriyet yazılımından bahsedeceğiz.

Detaylara girmeden önce hemen belirtelim ki, bu yazılımı sahibine tam olarak yakıştıramamış olmamızın nedeni bize her nedense “acelecilik”miş gibi geldi. Yazılım sanki daha iyisini yapabilme potansiyeline sahip yapımcılarının iki ayağı bir pabuca sokulmuş da çıkmış gibi görünüyor.

Hürriyet Gazetesi bu; en azından sayfalama konusunda uzman grafikerleri olduğunu biliyoruz. Biz en iyisi bunun nedenleri üzerinde daha fazla durmayalım ve asıl konumuza dönelim; sahibinin konuşmadığı bir ortamda işin bu yönünü deşmek tahminde bulunmaktan öte bir anlam ifade etmez. Eğer bize bağlanırlarsa kendilerini hemen canlı yayına alabiliriz.

Not: Bazı ekran kopyaları üzerinde bulunan yeşil ok ve işaretler tarafımızca eklenmiştir.

iTunes Store İkonu

Yazımızın hazırlandığı gün itibariyle iTunes’ta iHurriyet’i temsil eden ikonla ilgili felaket, bahsetmeye bile değmeyecek şekilde ortada zaten. Kendiniz bakın diye buraya ekliyoruz.

iPhone İkonu

Bu, yüzüne daha bakılır ama Hürriyet gazetesi logosunu doğru temsil etmediğine inandığımız bir çalışma. Kendimizi daha kolay ifade edebilmek için aşağıdaki başka bir ikonun yaratım süreciyle ilgili bir örnek veriyoruz. Aslında bir iPhone “Favicon”undan bahseden yazıyı buraya tıklayarak okuyabilirsiniz; farklı değil.

Hürriyet logosunun orijinalini ve ikonlarını alt alta koyalım ve ne olmuş bir bakalım.

İkon tasarımında siyah zemin tercih edilmesi nedeniyle sağ üst ve sol altta bulunan köşe boşlukları yitirilmiş ve hem bu nedenle hem de logonun aşırı büyük kullanımından dolayı “H”yi kucaklayan siyah ve kırmızı bant esprisi kaybolmuş.

Sonuç olarak Hürriyet’i olması gerektiğinden daha az yansıtan, büyük ve kimliksiz bir “H” harfi bu sadece.

Logonun ana sayfa başlığındaki kullanımı da bizce aynı dertten mustarip; logonun etrafında uygun kalınlıkta bir beyaz boşluk bırakılmaması ya da o boşlukların şeffaf olduğu bir PNG dosyası üretilmemiş olması nedeniyle gri geriplan rengi üzerinde logonun köşelerindeki boşluklar birer nokta şeklinde kalıyor.

En Büyük Sorun: Navigasyon

Türkçeye “yönleme” diye çevirilebilen bir terimdir navigasyon.

Sayfalar arasında, pencereler arasında, içerik içinde dolaşmayı ifade eder. Örneğimizde bu kavram hem Apple’ın iPhone Human Interface Guidelines’ına tam bir muhalefet, hem de kendi buluşları, kendi içinde tutarsız bir yapıda.

Yukarıdaki ekran resminin üzerindeki sarı bant, bir önceki sayfaya dönülebilmesi için orada. Ancak kolayca basılabilmesi için hem dar (yüksekliği az), hem de aslında tamamen yanlış bir uygulama. Doğrusu, başlığın da bulunduğu gri alanın soluna standart bir “Geri” düğmesi yerleştirmek.

Aşağıdaki ekran resminin altında “Haberlere Geri Dön” düğmesi tüm ekranlarda standart; Dikkat, “Yazarlar” sayfasındayız.

Aynı yönleme düğmesinin kullanıldığı diğer sayfa örnekleri.

Başka Bir Dert: İçerik Formatları Arasındaki Farklılık

Aşağıdaki ekran kopyasına bir bakın, sonra da diğer ekranlara. Demek istediğimiz açıkça anlaşılabiliyor; üstüne sözümüz yok.

Gereksiz Grafik Kullanımı

Sayfa başlıklarının solunda bulunan ikonlar yapana hoş gelmiş olabilir, bize öyle gelmedi. Hürriyet’in magazin yayımı olan Kelebek eki tam da duruma denk düşmüş; bizce “bir şeye kelebek kondurmak” yerine işlevi esas alınmış olsaydı, daha büyük puntolu ve “yalnız” bir başlık işini daha iyi görebilirdi.

Logonun Metin İçinde Kullanımı

Bu örnek tam olarak o değilse de yan yana geldiğinde öyle algılanabiliyor. Hem bir logonun metin içinde kullanılması kural olarak yanlıştır, hem de böylesi ortamlarda birbirinden farklı unsurları (Grafik-Metin) aynı düzlemde doğru yerleştirmek zorlaşır.

Oraya aynen böyle bir başlık koymakta ısrarcıysanız hepsini tek bir grafik dosyası şeklinde düzenleyebilirsiniz; öyle yapacaksanız aynı alana birkaç piksel daha büyük bir logonun biraz daha sağ açığına denk gelecek şekilde yerleştirilmiş ve logodan artan beyaz alana ve logoya dikeyde ortalanmış daha küçük puntolu bir slogandır doğrusu. Aynı kompozisyon yazılım ilk kez yüklenirken beliren Splash Page’de de mevcut.

Eksik Yerelleştirme

Aşağıdaki ekran kopyasını inceleyiniz.

Teknik Sorunlar

Bir sayfadan ana ekrana döndüğümüzde tesadüfen karşılaştığımız bu hatanın nedeni, hata mesajında belirtildiği gibi “servisin kesintiye uğraması” değil; çünkü yazılımın kapatılıp yeniden açıldığında hemen düzelmesinden, bunun içerik beslemesinden kaynaklanan bir hata olmadığını anlayabiliyoruz.

Anlatmaya çalıştığımız tüm bu hususlara rağmen, iHurriyet’in yapımında emeği geçenleri saygıyla selamlıyor, bizim bu yazıda hata olarak işaret ettiğimiz, bazılarından kendilerinin de haberdar olduğuna inandığımız sorunların sonraki güncellemelerle giderileceğine inanıyoruz. iHurriyet, memlekete hayırlı ve uğurlu olsun.

iHurriyet yazılımını buraya tıklayarak (iTunes Store bağlantısı) indirebilirsiniz.

Yazımızın başlarında belirttiğimiz gibi, biz bu yazılımı örnek olarak ele aldık ama aynı noktalar mevcut başka yazılımlarımızdan bazılarına da uyarlanabilir; hani Anadolu’da “Kızım sana söylüyorum, gelinim sen anla.” derler ya, işte öyle.

Başka genel tasarım sorunlarını aynı konuyla ilgili hazırladığımız bir sonraki yazımızda işlemeye çalışacağız.

Görüşlerinizi “Yorum” olarak bildirmenizden memnun oluruz.